Aeluroscalabotes felinus – gekon koci
Aeluroscalabotes felinus to niewielki do średniej wielkości, nocny gekon z rodziny Eublepharidae, będący jedynym przedstawicielem rodzaju Aeluroscalabotes. Gatunek ten występuje w wilgotnych, tropikalnych lasach Azji Południowo-Wschodniej i wyróżnia się bardzo charakterystycznym wyglądem oraz zachowaniem, od którego pochodzi jego potoczna nazwa — gekon koci (cat gecko). Nazwa ta odnosi się zarówno do dużych oczu z pionową źrenicą, jak i do sposobu, w jaki zwierzę zwija ogon wokół ciała podczas spoczynku, przypominając w tym zachowaniu kota.
Ciało jest smukłe i wydłużone, z wyraźnie zaznaczoną głową oraz stosunkowo długimi, delikatnymi kończynami. Ogon jest długi, elastyczny i częściowo chwytny, wykorzystywany do balansowania oraz zaczepiania się o gałęzie i korę. Skóra pokryta jest drobnymi, gładkimi łuskami. Ubarwienie jest zmienne osobniczo: od rdzawobrązowego, przez pomarańczowo-brązowe, po ciemnobrązowe, często z jaśniejszymi plamami lub nieregularnymi wzorami. Taka kolorystyka zapewnia doskonały kamuflaż wśród wilgotnej ściółki leśnej i martwego drewna.
Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj 15–20 cm długości całkowitej, przy czym ogon stanowi znaczną część tej długości. W razie zagrożenia może ulec autotomii, jednak jego utrata jest dla gatunku kosztowna energetycznie. A. felinus prowadzi ściśle nocny tryb życia; dzień spędza w szczelinach kory, pod kawałkami martwego drewna, wśród liści lub w naturalnych kryjówkach w podszycie leśnym. Aktywność przypada głównie na ciepłe, wilgotne noce.
Samice A. felinus składają zazwyczaj 1–2 jaja w jednym zniesieniu, umieszczając je w wilgotnych, osłoniętych miejscach. Rozród może odbywać się kilka razy w roku przy stabilnych warunkach środowiskowych. Inkubacja trwa zwykle 60–120 dni, w zależności od temperatury i wilgotności (trzymając się standardu 22-24C inkubacji). Młode po wykluciu mają około 5–6 cm długości, są bardzo smukłe i od początku prowadzą skryty tryb życia.
Gatunek występuje na obszarze Azji Południowo-Wschodniej: w Indonezji (m.in. Borneo i Sumatra), Malezji, Singapurze, południowej Tajlandii oraz na Półwyspie Malajskim. Zasiedla nizinne i podgórskie lasy deszczowe, gdzie panuje wysoka wilgotność, stabilna temperatura i duża ilość naturalnych kryjówek. Jest silnie związany z mikrośrodowiskami leśnymi i źle toleruje gwałtowne zmiany warunków.
Terrarium
Wielkość terrarium
Ze względu na częściowo nadrzewny, ale spokojny tryb życia kluczowa jest możliwość wykorzystania przestrzeni pionowej.
Minimalne terrarium dla dorosłej pary: 50 × 40 × 60 cm
Podłoże
Najlepsze jest wilgotne, organiczne podłoże imitujące ściółkę lasu tropikalnego:
włókno kokosowe
ziemia leśna lub torf
gruba warstwa suchych liści
miejscami mech sphagnum
Minimalna grubość warstwy: 6–10 cm, co pozwala utrzymać wilgotność i tworzyć naturalne kryjówki.
Temperatura
Okres całoroczny (brak zimowania)
strefa chłodniejsza: 22–24°C
strefa cieplejsza: 25–27°C
punkt wygrzewania (opcjonalny, bardzo łagodny): 30–32°C
noc: 18–22°C
Gatunek nie toleruje długotrwałych temperatur powyżej 28–29°C w całym terrarium.
Oświetlenie i UVB
Choć jest to gatunek nocny, delikatne UVB jest zalecane:
UVB 2–6%
fotoperiod: 10–12 godzin światła
Oświetlenie powinno być rozproszone, z dużą ilością stref zacienionych.
Wilgotność
Gatunek wilgociolubny:
dzień: 65–80%
noc: 80–95%
Zalecane jest regularne zraszanie (szczególnie wieczorem) oraz utrzymywanie jednej bardzo wilgotnej kryjówki. Niezbędna jest dobra wentylacja, aby zapobiec zastojowi powietrza i rozwojowi pleśni.
Wystrój i wyposażenie
liczne kryjówki z kory, tub korkowych i kawałków martwego drewna
pionowe i ukośne gałęzie umożliwiające wspinaczkę
gęsta roślinność żywa lub sztuczna
płytkie naczynie z wodą
struktury zapewniające cień, wilgoć i poczucie bezpieczeństwa
Żywienie
Żywienie Aeluroscalabotes felinus jest proste, ale wymaga zrozumienia naturalnych zachowań tego gatunku. Są to gekony owadożerne, polujące wyłącznie na żywy, poruszający się pokarm, a sposób podawania wody i suplementacji ma tu równie duże znaczenie jak sama karmówka.
Podawanie wody
Choć w terrarium można umieścić płytką miskę z wodą (codziennie wymienianą), w praktyce gekony kocie bardzo rzadko, a często wcale z niej nie korzystają.
Podstawowym i najbardziej naturalnym sposobem nawodnienia jest:
obfite, regularne spryskiwanie terrarium,
umożliwienie spijania kropli wody z liści, kory i szyb,
jednoczesne utrzymanie odpowiedniej wilgotności środowiska.
Jakość wody ma kluczowe znaczenie
Do zraszania zalecane jest stosowanie:
wody destylowanej lub
wody odwróconej osmozy (RO),
Unika się w ten sposób odkładania się minerałów na liściach i dekoracjach, a także ogranicza ryzyko podrażnień skóry i oczu oraz problemów mikrobiologicznych.
Podstawowe karmówki
Najlepiej sprawdzają się niewielkie, miękkie owady o wysokiej strawności:
świerszcze (Gryllidae),
dżdżownica kalifornijska (Eisenia),
mała szarańcza,
larwy mola woskowego (sporadycznie).
Inne odpowiednie owady
Dla urozmaicenia diety można podawać także:
karaczany (np. Blaptica dubia, karaczan turecki),
mniejsze świerszcze domowe,
larwy mącznika (rzadziej, jako dodatek).
Różnorodność karmówek pozytywnie wpływa na kondycję, aktywność i długoterminowe zdrowie zwierząt.
Czego nie podawać
gekony kocie nie jedzą papek ani gotowych mieszanek,
nie należy podawać owadów martwych lub nieruchomych,
wielkość karmówki powinna być zawsze dostosowana do zwierzęcia —
maksymalnie do szerokości odległości między oczami.
Częstotliwość karmienia i suplementacja
Dorosłe osobniki karmi się zazwyczaj 2–3 razy w tygodniu, w umiarkowanej ilości.
Gatunek bardzo dobrze reaguje na oszczędną suplementację.
W praktyce:
wapń i witaminy stosuje się minimalnie,
najczęściej raz w tygodniu,
bez nadmiernego „obsypywania” karmówek.
Zbyt częste lub intensywne suplementowanie nie jest wskazane i może prowadzić do zaburzeń metabolicznych. Przy prawidłowej diecie, delikatnym UVB i dobrej jakości karmówkach mniej znaczy więcej.